İnternet ve onun temsil ettiği bilgi teknolojileri günlük yaşamımızı her boyutta etkilemekte ve değiştirmektedir. Bu etkilenme yavaşta olsa kamu yönetimi, kamunun vatandaş hizmetlerini de kapsamaktadır. Eskiden ana bilgisayarlarda merkezi olarak yapılan ve veri transferi ``magnetik ortamda'' yapıldığı işlemler, boyut ve hacim değiştirmiş; dağıtık hesaplama ilkeleri, istemci/sunucu yapışı ve ağ mimarisine taşınmış; model ve felsefesi değişmiştir.

Bunun sonucunda tüm dünyada Kamu Bilgisayar Ağları hayata geçmektedir. Bilgisayar Ağları kolları tüm dünyaya yayılan bir örgütün hızlı ve etkin çalışması için olmazsa olmazkoşulların başinda gelmektedir. Büyük örgütlerin ve tüm kamunun hızli, koordineli ve etkin çalışabilmesi ancak ağ ortamında olmaktadır. Örneğin, emniyet, vergi ve adalet sisteminin bir bütün olarak çalışabilmesi için iyi tasarlanmış, düzgün çalışan bir ağ ortamında olması gerekir. Vatnadaşlara yönelik pek çok hizmette ``Vatandaş Kimlik Numarası'' önemli bir görev üstlenmektedir. Farklı birimlerin tuttuğu verilerde, kimlik saptaması, ve karşılıklı denetim (cross check) için elzem olmaktadır. Vergi denetiminde, gene her vatandaşin/şirketin, yani mükellefin, tek bir vergi numarası kullanması kabul görmüş uluslarası bir normdur. Türkiye, her vergi mükellefine tek bir vergi numarası verme konusunda uluslarası bir taahhüde girmiştir.

Ülkemizde Ulusal Kimlik Numarası ise Nüfus ve Vatandaşlık İsleri genel müdürlüğüne bırakılmıştır. 1970'lerde, daha İnternet saha testleri aşamasında iken, merkezi bir model etrafında tasarlanan Merkezi Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Sistemi -- MERNIS, Türkiye Kamu yönetimi ve Bilişim sektörünün kanayan yarasıdır. 20 yıllık bir sürede çeşitli nedenlerle hayata geçemeyen bu projenin, gelişen teknolojilerin ışığında, yeniden projelendirilmemiş oluşu ilginçtir. Mernis projesinin, İnternet teknolojilerinin ışığında, katılımcı mekanizmalarla, yeniden projelendirilip hızla hayata geçirilmesi gerekir.

Mernis projesini şu kavramsal parçalara ayırmak gerekir:
i) Ulusal Kimlik Numarası,
ii) Nüfus İdaresu,
iii) Adres Veritabanı.
Her vatandaşin güncel adresini tutmak, Nüfus ve Vatandaşlık İsleri Genel Müdürlüğünün görev alanı dışında olduğu, bunun emniyet ve jandarmanın sorumluluğunda olmasına rağmen, Nüfus ve vatandaşlık İdaresi(NVI) bu veritabanını tutmakta ısrarlı gözüküyor. ii)'nin hayata geçmesi NVI'nin tahminine göre 99 sonlarına doğru olacak. NVI ii) ile i)'in yürürlüğe gireceğini ilan ediyor.

Ulusal Kimlik Numarası projesi çok hızlı bir şekilde hayata geçirebiliriz. DIE'nin 30 kasım nüfüs tespitinde topladığı veriler, her vatandaşa bir kimlik numarası vermeye yeterlidir. Bu şekilde oluşacak veri tabanını ağ üzerinden, bir kaç merkezde hizmete sunabiliriz. Kimlik numarasının nasıl oluşturulması meselesini, hızlı ve katılımcı bir şekilde karar vermeliyiz. Konu uzmanları ve ilgili birimler bir araya gelerek, gelişen teknolojileri g=zoününe alarak karar vermeliler. Arık kimlik numarasının kaç harf/sayı olması konusunda eski kısıtlar ortadan aklkmıştır.

Yeni doğan kişilere ait kayıtlar zamanla güncellenebilir. Kişiının nüfüs kayıtlarında oluşacak değişiklikler, nüfs veritabanında tutulmalıdır. Kimlik veri tabanı, nüfus, adres, vergi gibi veritabanları için bir indeks gibi düşünülmelidir.

Tek kimlik numarasının potensiyel mahzurlarından da bahsetmekte yarar var. Tüm veri tabanlarına kimlik numarası ile erişebilmek, kişiye özgün tüm bilgilerin kolayca erişilebilir olması, kişilik hakları açısından sakıncalı olabilir. Bu bilgilerin, amaç dışı ve yetkisiz kişilerce erişimıni engellecek tedbirlerin alınması gerekir.

Kamu Bilgisayar Agları, devletin etkin çalısması ve yeniden yapılanması için hayati önemdedir. Ulusal Kimlik Numarasının hızlı bir şekilde hayata geçirilmesi, Kamu Bilişim Sektörüne önemli bir ivme kazandıracaktır.